Ze is verder gezond en menstrueert nog niet.

Is hier sprake van een te vroege puberteit?

Floris is acht en een half jaar oud; hij is door de schoolarts gestuurd in verband met zijn oksel- en schaambeharing. Ook hij heeft verder geen klachten.

Start puberteit

Te vroege puberteit is een zeldzaam voorkomende afwijking, maar toch krijgt een huisarts regelmatig een vraag erover voorgelegd. In de puberteit verandert er nogal wat in het lichaam, zoals haargroei in de oksels en de schaamstreek, borstvorming en de lichaamsbouw. En de groeispurt begint.

Bij jongens begint gemiddeld de puberteit tussen de negen en veertien jaar met een vergroting van de zaadballetjes, bij meisjes tussen de acht en dertien jaar met borstontwikkeling. Die vergroting van de zaadballetjes duidt erop dat allerlei hormonen die in hersencentra als de hypothalamus en de hypofyse worden geproduceerd, de zaadfabriek gaan stimuleren om in actie te komen.

Bij de meisjes vindt datzelfde proces plaats richting de eierstokken, die de eicellen moeten gaan aanmaken. De menstruatie komt pas laat in de puberteit op gang en markeert eigenlijk het einde van de groeispurt; er komt hooguit nog 6 cm bij.

Meisjes groeien dus vooral in de eerste helft van de puberteit terwijl jongens vooral in de tweede helft van de puberteit langer worden. Een botfoto kan duidelijk maken of de groeispurt niet te vroeg begint.

Beharing

De schaam- en okselbeharing wordt door andere hormonen aangestuurd dan de boven vermelde geslachtshormonen, hoewel deze haargroei wel vaak rond de puberteit begint. Is er al haargroei voor de start van de puberteit, dan is dat dus geen aanwijzing voor een te vroege puberteit.

Het gebeurt wel vaker dat deze hormonen wat eerder actief zijn dan de geslachtshormonen, maar dat is een onschuldige afwijking.

Paula

Met deze gegevens erbij lijkt er met Paula niks aan de hand te zijn. De huisarts kan haar zonder meer geruststellen. Bij twijfel zou hij eventueel nog enkele bloedhormoonspiegels na kunnen kijken en een echo laten maken van de onderbuik om te zien of de baarmoeder en de eierstokken er goed uit zien.

Maar eigenlijk is dit allemaal niet nodig. Aan de hand van groeigegevens van het consultatiebureau blijkt dat Paula's lengte goed de normale curve blijft volgen en dat er nog geen sprake is van een groeispurt.

Floris

Ook Floris maakt een normale ontwikkeling door. De wat vroege start van de beharing zegt niets over een mogelijk te vroeg inzettende puberteit. Zijn zaadballetjes blijken de bij de leeftijd passende grootte te hebben. Ook zijn groeicurve ziet er normaal uit zodat de huisarts afziet van verder onderzoek.

Conclusie

Te vroege start van de puberteit komt weinig voor en vroege schaamhaarontwikkeling voor de eigenlijke puberteit zegt in dit verband niets. Te vroege borst- of zaadbalontwikkeling kan wel een aanwijzing vormen evenals afwijkingen in de groeicurve. Dan is hormoononderzoek in het bloed zinvol evenals een botfoto.