Een baby zal er alles aan doen om positieve aandacht te krijgen en leert zo al heel snel hoe dat hij dat voor elkaar krijgt. Een baby zal daarom soms lachen, ook al is hij niet blij, als dit nodig is om positieve aandacht te krijgen.

Bij baby’s zijn zo de eerste leugentjes geboren!

Wanneer heet liegen jokken?

Als een peuter of kleuter liegt, noemen wij dit meestal jokken. Het grote verschil tussen een leugen van een jong kind en een puber is, dat jonge kinderen het verschil tussen de waarheid en een leugen nog niet zo duidelijk kunnen onderscheiden.

Als een kind heel jong is dan zal een verwachting of een wens bijvoorbeeld uit worden gesproken alsof dit de werkelijkheid is. Voor dit kind is dit dan ook zijn werkelijkheid en kan er technisch gezien niet eens over een leugen gesproken worden.

Pas rond hun 6- tot 8-jarige leeftijd komen kinderen langzaam tot het inzicht wat het onderscheid tussen liegen en de waarheid inhoudt.

Waarom liegen pubers?

Als pubers liegen wordt er wel gelogen om straf te ontlopen, om zich beter voor te doen bij vriendjes of om niet gepest te worden. Een puber is zich vaak heel erg bewust van hoe zijn voorbeelden (de ouders, de leraar, grootouders) met liegen omgaan. Het is dan ook nuttig hiermee zorgvuldig om te gaan.

Goed om te weten

Het is goed te weten, dat jonge kinderen die bijvoorbeeld iets stuk hebben gemaakt, hierom kunnen liegen. Niet alleen omdat ze bang zijn straf te krijgen. Het kan namelijk even goed zo zijn dat ze het niet met opzet hebben gedaan.

Voor een kind kan iets niet met opzet hebben gedaan gelijk staan aan iets niet hebben gedaan. Zodra een ouder zich hiervan bewust is, kan men hier veel beter mee omgaan.

Eerlijkheid belonen

Ouders dienen het eerlijke gedrag van hun kind te belonen en niet af te straffen. Hierdoor wordt het voor een kind veiliger en zal het leren dat de waarheid loont in plaats van dat liegen loont.

Alles over leugens

Wij horen vaak de dingen die wij willen horen en niet de dingen die daadwerkelijk worden gezegd. Hierbij letten wij op de woorden die worden uitgesproken en niet op de dingen die niet worden verteld. De kunst is te zien wat pubers niet zeggen.

Dit is de ware boodschap die zij overbrengen.

Wat is de truc?

Pubers vertellen je vaak wat ze willen dat jij weet en niet wat jij zou willen weten. De truc is: hoe ontdek je een leugenaar? Hier kom je achter door te weten hoe pubers met elkaar communiceren.

We moeten op veel meer letten dan alleen op de woorden, die de puber tegen je vertelt. We moeten de processen van communicatie analyseren en daarnaast de context, structuur en hoe het overkomt.

We moeten kijken naar conflicten tussen wat pubers zeggen en wat hun lichaamstaal zegt.

Het is moeilijk voor een puber om te liegen

Voor iedere leugen die een puber vertelt, moet hij 2 tot 3 extra leugens vertellen om de eerste leugen veilig te stellen. Daarnaast moet hij iedere keer nadenken, wat hij ervoor heeft gezegd om te voorkomen dat hij tegenstrijdigheden vertelt.

Hoe zit het?

Neurologisch gezien kan een eerlijk persoon terugvallen op zijn geheugen waarin geur, gesprekken, gebeurtenissen, tijden, data, plaatsen, namen, gevoelens en emoties opgeslagen liggen. Een leugenaar echter moet dit allemaal bij elkaar verzinnen, omdat hij dit niet persoonlijk heeft ervaren. Hij moet ons ook overtuigen, dat wat hij zegt waar is. Hij zal veel veranderingen laten zien terwijl hij dit vertelt. Normaal gesproken zullen wij hieraan niet veel aandacht geven

De lichaamstaal van je puber spreekt de waarheid!

Het non-verbale gedrag van een puber, zoals gezichtsexpressies en lichaamsbewegingen, is een bron van informatie bij het detecteren van leugens, omdat het moeilijker is non-verbaal dan verbaal gedrag te controleren.

Mensen denken onterecht dat leugenaars veel bewegen, lachen, wegkijken en met hun ogen knipperen, terwijl lachen, wegkijken, en het knipperen met de ogen niet gerelateerd zijn aan leugengedrag en leugenaars over het algemeen juist minder bewegen met hun armen en benen en minder gebruik maken van illustratoren.

Daarnaast zijn er verschillen in het gezicht waar te nemen wanneer pubers liegen over hoe ze zich voelen. Een onechte lach is bijvoorbeeld asymmetrisch en vaak zonder lachrimpels rond de ogen.

Foutieve opvattingen

Eén van de redenen voor de verschillen tussen de gedragingen waarvan mensen denken dat leugenaars die tonen en de gedragingen die leugenaars daadwerkelijk tonen is dat pubers over het algemeen niet weten hoe ze zich normaal gedragen wanneer ze niet liegen.

De foutieve opvattingen over leugengedrag spelen dus een belangrijke rol in de bevinding dat mensen over het algemeen slecht zijn in het detecteren van leugens.

Deze foutieve opvattingen hebben meer invloed op het detecteren van leugens wanneer mensen gevraagd worden om actief te oordelen of iemand liegt of de waarheid spreekt dan wanneer het detecteren van leugens op een meer indirecte manier wordt gemeten.

Bij een indirecte manier van leugendetectie vraag je je niet direct af of iemand misschien zou kunnen liegen, maar ga je na of de persoon een goede indruk op je heeft achter gelaten of hoe de persoon zich op dat moment gevoeld moet hebben.

Wat tonen onderzoeken aan?

Onderzoeken hebben aangetoond dat hoewel mensen niet goed konden inschatten of pubers die liegen wel of niet de waarheid vertelden, ze wel een minder goed gevoel over deze kinderen hadden en ook beter konden inschatten hoe de persoon zich daadwerkelijk voelde.

Dr. Marielle Stel: Assistant Professor, Department of Social and Organizational Psychology, Utrecht University

Voor meer informatie:

www.leugenacademie.nl