Eerst als docent in het voortgezet onderwijs. Later werkte ik als psychomotorisch therapeut met jongeren in het clus­ter 4 onder­wijs, op een school voor asielkinderen, met jong volwassenen in de GGZ en de laatste 8 jaar binnen de jeugdzorg met pubers en hun gezinnen.

Ik heb natuurlijk veel geleerd over hoe pubers denken, voelen en doen.

Over hoe hun hersenen wer­ken; over waarom ze doen zoals ze doen. Over hoe het fout kan lopen en hoe onhandig pubers vaak doen. Over hoe je met hen in gesprek en tot samenwerking kan komen. Ik heb het steeds boeiend gevonden met hen te werken, hoe lastig ook soms. Wat me echt geraakt heeft (en me telkens weer ontroert), is het feit dat al deze pubers zonder uitzondering iets van hun leven willen maken. Hoe groot de moeilijkheden ook zijn, thuis, op school of met henzelf.

Op hun manier werken pubers allemaal aan dat het beter wordt. Dat is niet altijd goed zichtbaar voor de volwassenen te midden van de problemen. Vaak zien pubers dit zelf ook niet. Maar als die positieve krachten kunnen worden blootgelegd, ontstaat altijd een weg omhoog.

Pubers verleggen hun grenzen: Aansluiten en begrenzen

“Pubers verleggen hun grenzen, pubers doen domme dingen, pubers weten zich niet te gedragen”,  wordt vaak gezegd en gedacht. Dat is allemaal op een bepaalde manier waar, bezien door de bril van de volwassenheid.

Tegelijk is dat ook niet waar, namelijk bezien door de bril van de ontwikkeling die pubers (moeten) doormaken. Pubers hèbben nog weinig grenzen. Ze zoeken naar ervaringen om zichzelf en de we­reld om hen heen te leren kennen. Als ze geen grenzen krijgen aangeboden, leren ze zichzelf niet goed kennen.


En blijven ze uitproberen tot ze die grenzen wél krijgen. Hun gedrag proberen ze uit door 'trial and error', dat wil zeggen dat ze met vallen en opstaan leren. Wat is goed of handig? Wan­neer gaan anderen er iets van zeggen? Wat zeggen ze er dan van? Maar wat moet of kan je denken? Welke persoon wil of kan je worden?


Puberhersenen worden langzaam steeds beter in staat om zelf te denken en een eigen persoonlijkheid te ontwikke­len. Pubers leren in enkele jaren on­gelooflijk veel bij. Ze hebben hun leeftijdgenoten daar hard bij nodig. Terwijl hun ouders ook nog erg belangrijk blijven!


Aansluiten bij hun mogelijkheden, naar ze luisteren en ze op positieve manier aan­sturen biedt vele mogelijkheden aan ouders voor een goede samenwerking met hun kind. Want je puber wil graag nadenken en uitleggen, mits je echt belangstelling hebt en iets op een geschikt mo­ment vraagt

(zie o.a.: Crone, “Het puberende brein”, Delfos, “Ik heb ook wat te vertellen”).


Toen onze dochter van 16 met vriendinnen op vakantie ging, wilden wij als gezamenlijke ouders praten over wat wel en niet mocht. We begonnen met: “We willen graag dat jullie een fijne va­kantie hebben en we willen zeggen dat jullie de belangrijkste mensen in ons leven zijn”. De  meiden glimlachten. Daarna konden we het zonder gemopper over enkele regels hebben die wij wil­den.

Een wereld te winnen in de opvoeding van pubers

In mijn beroep lukt het me meestal om ouders en pu­bers zo te begeleiden dat ze hun pro­blemen (deels) op kunnen lossen. Belangrijk daarbij is dat ze elkaars goede bedoelingen en mogelijkheden weer leren zien. Als ik dat zo schrijf, lijkt het misschien niet zo moeilijk. Maar om dat als ouder zo te doen is bepaald niet eenvou­dig.


Toen ik als docent 26 of 28 pubers voor mijn neus had, deden ze uit­eindelijk altijd wat ik wilde. Dat had ik geleerd. Maar toen ik zelf kinderen kreeg, bleek dit een stuk in­gewikkelder. Tussen ouders en kinderen spelen zoveel factoren een rol.


Opvoeden is het meest inge­wikkelde werk dat er is. En niemand krijgt er opleiding in. Dat is eigenlijk heel vreemd. Ge­lukkig gaat het heel vaak goed. 80% van de jong volwassenen kijken later positief terug op de opvoeding die ze gekregen hebben. En opvoeden is te leren. Als er dingen niet goed gaan is er een wereld te winnen. Voor ouders en voor pubers.

De negatieve berichtgeving in de media ten spijt, is er heel veel positiefs te zeggen over pubers en over hoe het kan zijn om met hen te leven en werken. Ze zijn, behalve onze kinde­ren, de toekom­stige vol­wassenen die de maatschappij vorm gaan geven.

Bijzonder belangrijk dus om hen te helpen die taak te gaan doen. Hen waarderen is daarbij absoluut noodzakelijk en mogelijk.

Herman Prüst, therapeut bij Entréa, trainer en coach voor Re-source.